Ocena ryzyka w wewnętrznych systemach wodociągowych – nowy obowiązek właścicieli i zarządców obiektów
Nowa ustawa o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków, uchwalona w 2026 roku, wprowadza istotne zmiany w zakresie zapewnienia bezpieczeństwa wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi. Jednym z najważniejszych nowych obowiązków jest konieczność przeprowadzania oceny ryzyka wewnętrznych systemów wodociągowych w określonych obiektach.
Celem tych działań jest identyfikacja zagrożeń mogących wpływać na jakość wody oraz wdrożenie odpowiednich środków zapobiegawczych. Ocena ryzyka stanowi nie tylko wymóg formalny wynikający z przepisów prawa, ale również skuteczne narzędzie wspierające zarządzanie bezpieczeństwem instalacji wodociągowych.
Obowiązek przeprowadzenia oceny ryzyka został nałożony na właścicieli oraz zarządców tzw. obiektów priorytetowych. Są to obiekty niemieszkalne, w których codziennie z wody korzysta ponad 50 osób narażonych na potencjalne zagrożenia związane z jej jakością.
Do najczęściej spotykanych obiektów objętych tym obowiązkiem należą:
- szkoły, przedszkola, żłobki i uczelnie wyższe,
- szpitale, sanatoria oraz domy opieki,
- hotele, pensjonaty i inne obiekty noclegowe,
- biurowce, centra handlowe, magazyny i zakłady przemysłowe,
- siłownie, baseny, hale sportowe, centra SPA i fitness,
- budynki administracji publicznej, urzędy, dworce i lotniska,
- internaty oraz akademiki,
- zakłady pracy,
- zakłady karne,
- lokale gastronomiczne.
Przepisy mogą obejmować również inne obiekty posiadające wewnętrzną instalację wodociągową, jeśli spełniają ustawowe kryteria obiektu priorytetowego.
Budynki mieszkalne zostały wyłączone z obowiązku przeprowadzania oceny ryzyka przewidzianej dla obiektów priorytetowych. Jednak zarządcy budynków wielorodzinnych są zobowiązani do przeprowadzania ogólnej analizy zagrożeń związanych z funkcjonowaniem wewnętrznych instalacji wodociągowych
Pierwsza ocena ryzyka wewnętrznego systemu wodociągowego powinna zostać wykonana do 30 czerwca 2028 roku.
Przeprowadzona analiza wymaga regularnej aktualizacji nie rzadziej niż raz na sześć lat. W określonych sytuacjach aktualizacja może być konieczna wcześniej, szczególnie gdy:
- przeprowadzono modernizację instalacji,
- rozbudowano system wodociągowy,
- zmieniono sposób eksploatacji lub technologię działania instalacji,
- stwierdzono nieprawidłowości w jakości wody.
Regularna aktualizacja dokumentacji pozwala zachować jej zgodność ze stanem faktycznym oraz skutecznie zarządzać ryzykiem występującym w obiekcie.
Ustawa wskazuje, że ocenę ryzyka mogą wykonywać wyłącznie osoby posiadające odpowiednie kwalifikacje oraz wymagane certyfikaty.
Od wykonawców oczekuje się między innymi:
- znajomości przepisów sanitarnych i wymagań dotyczących bezpieczeństwa wody,
- wiedzy z zakresu metodologii oceny ryzyka,
- minimum trzyletniego doświadczenia zawodowego w branży lub posiadania odpowiednich uprawnień budowlanych,
- doświadczenia technicznego umożliwiającego analizę instalacji wodociągowych.
Ze względu na złożoność zagadnienia wielu właścicieli i zarządców decyduje się na współpracę z wyspecjalizowanymi firmami zajmującymi się oceną bezpieczeństwa systemów wodnych.
Ocena ryzyka powinna obejmować szczegółową analizę całego systemu wodociągowego znajdującego się w obiekcie. Jej celem jest identyfikacja potencjalnych zagrożeń mogących wpływać na jakość i bezpieczeństwo dostarczanej wody.
W skład dokumentacji wchodzą między innymi:
1. Informacje ogólne o obiekcie
Dokument powinien zawierać podstawowe dane dotyczące budynku oraz podmiotu odpowiedzialnego za jego eksploatację.
2. Charakterystyka systemu wodociągowego
Niezbędny jest szczegółowy opis instalacji, obejmujący jej budowę, sposób działania oraz kluczowe elementy techniczne.
3. Analiza zabezpieczeń przed przepływem zwrotnym
Szczególną uwagę poświęca się ochronie przed przepływem wstecznym, który może doprowadzić do wtórnego zanieczyszczenia wody.
4. Identyfikacja martwych odcinków instalacji
Ocenie podlegają miejsca sprzyjające stagnacji wody, takie jak:
- martwe punkty,
- nieużywane odcinki przewodów,
- przewody ciepłej wody użytkowej o dużej objętości poza układami cyrkulacyjnymi.
5. Analiza materiałów mających kontakt z wodą
Sprawdzane są materiały zastosowane w instalacji pod kątem ich wpływu na jakość wody oraz możliwości uwalniania substancji niepożądanych.
6. Analiza wyników badań jakości wody
Istotnym elementem jest ocena historycznych wyników badań wykonywanych zarówno w budynku, jak i przez przedsiębiorstwo wodociągowe dostarczające wodę.
7. Badania laboratoryjne
W określonych przypadkach ocena ryzyka obejmuje obowiązkowe badania jakości wody, w tym:
- badania na obecność bakterii Legionella,
- badania stężenia ołowiu.
Zakres badań zależy od rodzaju obiektu oraz wymagań określonych w przepisach.
8. Identyfikacja zagrożeń i klasyfikacja ryzyka
Na podstawie zebranych danych opracowywana jest lista potencjalnych zagrożeń oraz określany jest poziom ryzyka dla poszczególnych elementów systemu.
9. Plan zarządzania systemem wodociągowym
Końcowym elementem oceny jest przygotowanie planu działań pozwalających utrzymać odpowiednią jakość wody i ograniczyć ryzyko występowania zagrożeń.
Prawidłowo przygotowana ocena ryzyka nie kończy się na wskazaniu problemów. Powinna zawierać praktyczne procedury umożliwiające skuteczne zarządzanie instalacją wodociągową.
Plan zarządzania może obejmować między innymi:
- harmonogram płukania instalacji,
- procedury monitorowania temperatury wody,
- zasady konserwacji urządzeń,
- wytyczne dotyczące wymiany elementów instalacji,
- instrukcje postępowania w przypadku przekroczenia parametrów jakościowych.
Dzięki temu właściciele i zarządcy otrzymują konkretne narzędzie wspomagające codzienną eksploatację obiektu.
Po wykonaniu oceny ryzyka właściciel lub zarządca obiektu ma obowiązek przekazać dokumentację właściwemu państwowemu inspektorowi sanitarnemu.
Dodatkowo kopia dokumentu musi być przechowywana przez okres co najmniej 12 lat. Dokumentacja może zostać skontrolowana przez organy sanitarne podczas rutynowych kontroli lub w przypadku wystąpienia problemów związanych z jakością wody.
Przeprowadzenie audytu stanowi dopiero pierwszy etap procesu zarządzania bezpieczeństwem wody. Po zakończeniu oceny należy:
- wdrożyć zalecane działania naprawcze i profilaktyczne,
- prowadzić monitoring parametrów instalacji,
- dokumentować wszystkie podejmowane działania,
- realizować wymagane badania jakości wody,
- reagować na stwierdzone nieprawidłowości zgodnie z opracowanymi procedurami,
- aktualizować dokumentację w przypadku zmian w instalacji lub pojawienia się nowych zagrożeń.
Koszt przeprowadzenia oceny ryzyka zależy od wielu czynników, takich jak:
- wielkość budynku,
- stopień skomplikowania instalacji,
- liczba punktów poboru wody,
- liczba niezależnych systemów wodociągowych,
- zakres wymaganych badań laboratoryjnych.
W przypadku niewielkich obiektów ceny rozpoczynają się zwykle od kilku tysięcy złotych. Dla dużych kompleksów budynków, szpitali czy sanatoriów koszt może być znacząco wyższy i jest ustalany indywidualnie.
Niewywiązanie się z obowiązków wynikających z ustawy może skutkować nałożeniem sankcji finansowych. Kara grozi między innymi za:
- brak wykonania oceny ryzyka w wymaganym terminie,
- brak aktualizacji dokumentacji,
- nieprzekazanie oceny właściwemu organowi sanitarnemu.
Wysokość kary administracyjnej może wynieść nawet 10 000 zł.
Ocena ryzyka wewnętrznych systemów wodociągowych stanowi jeden z najważniejszych elementów nowego systemu zapewnienia bezpieczeństwa wody. Dzięki szczegółowej analizie instalacji możliwe jest wykrycie potencjalnych zagrożeń, ograniczenie ryzyka wystąpienia skażeń oraz wdrożenie skutecznych procedur zarządzania.
Dla właścicieli i zarządców obiektów obowiązek ten oznacza konieczność przygotowania odpowiedniej dokumentacji, jednak korzyści wykraczają daleko poza spełnienie wymogów prawnych. Prawidłowo wykonana ocena ryzyka pozwala zwiększyć bezpieczeństwo użytkowników, poprawić kontrolę nad stanem instalacji oraz ograniczyć ryzyko problemów zdrowotnych, technicznych i organizacyjnych związanych z jakością wody.
Related blogs
Zadbaj o firmę już dziś
Nie czekaj na kontrolę lub wypadek. Skontaktuj się z nami i otrzymaj darmową, niezobowiązującą wycenę dla Twojej firmy.
